Mụn là bệnh lý ngoài da phổ biến, thường xuất hiện ở vùng mặt và lưng. Có đến 85% dân số trên thế giới bị ảnh hưởng cuộc sống bởi bệnh lý ngoài da này.

Tuy nhiên, các phương pháp điều trị mụn thông thường có thể gây khô, đỏ và kích ứng da. Điều này, khiến nhiều người tìm đến cách trị mụn an toàn. Bài viết sẽ cho bạn biết 12 cách trị mụn tại nhà, không chỉ hiệu quả nhanh mà còn an toàn. Phương pháp trị mụn khoa học dựa theo báo cáo y học trên NCBI, Thư viện Y học Quốc gia Hoa Kỳ.

 

TÁC ĐỘNG TIÊU CỰC

Mụn đầu trắng, đầu đen, xưng đỏ, viêm, mủ, cám, ẩn, nhọt… là các triệu chứng của mụn trứng cá. Nguyên nhân hình thành do tắt nghẽn tuyến bã nhờn trên da. Tạo môi trường cho khuẩn mụn P.Acnes (Propionibacterium Acnes) phát triển.

Các tế bào bạch cầu của cơ thể tấn công P.Acnes, dẫn đến viêm da và hình thành mụn. Tùy thuộc tình trạng viêm sẽ có triệu chứng khác nhau, phổ biến nhất là mụn đầu trắng (ẩn), mụn đầu đen và mụn nhọt (mủ). Yếu tố góp phần phát triển và hình thành mụn bao gồm di truyền, chế độ ăn uống, căng thẳng, thay đổi hormone, và nhiễm trùng da.

Dưới đây là 12 cách trị mụn hoa học tại nhà bạn nên thử.

 

1.GIẤM TÁO

Giấm táo được làm bằng cách lên men rượu táo, hoặc nước ép từ táo. Có nhiều review cách dùng mặt nạ giấm táo trị mụn trên mặt. Tuy nhiên bạn cần pha loãng giấm táo theo đúng tỉ lệ, để bảo vệ làn da.

Thành phần của giấm táo có nồng độ axit hữu cơ cao, có khả năng tiêu diệt khuẩn mụn P.acnes (1). 2 Loại axit đó là Succinic và Lactic. Axit succinic có khả năng loại bỏ tình trạng viêm da (2). Axit lactic trong giấm táo giúp khô dầu thừa, cải thiện sự xuất hiện của sẹo sau mụn trứng cá (3).

Cách dùng giấm táo trị mụn

  • Trộn giấm táo và nước theo tỉ lệ 1:3 (thêm nhiều nước nếu da nhạy cảm)
  • Rửa mặt sạch
  • Thấm dung dịch bằng bông rồi thoa lên vùng da mụn
  • Giữ nguyên 20 giây, sau đó rửa sạch với nước và lau khô
  • Thực hiện 2 lần mỗi ngày

Lưu ý khi dùng giấm táo, có thể gây bỏng da và kích ứng, vì vậy cần với lượng nhỏ và pha loãng với nước. Hạn chế tiếp xúc da trực tiếp với ánh nắng mặt trời gay gắt, trong thời gian từ 7h đến 16h.

TÓM LƯỢC:
Axit hữu cơ trong giấm táo có tác dụng trị mụn, ngừa sẹo sau mụn. Mặt nạ giấm táo trị mụn trên da có thể gây bỏng, kích ứng. Vì vậy cần được sử dụng với liều lượng, và thời gian phù hợp.

 

2.BỔ SUNG KẼM

Kẽm là dinh dưỡng thiết yếu trong sự phát triển của tế bào, sản xuất hormone, trao đổi chất và chức năng miễn dịch. Mặc dù kẽm chưa được công nhận chính thức, nhưng trên nhiều nghiên cứu đã chỉ ra uống kẽm giúp giảm mụn trứng cá tại nhà.

Hiệu quả của Kẽm

  • Trong một nghiên cứu trên 48 bệnh nhân điều trị mụn trứng cá. Bổ sung kẽm 3 lần mỗi ngày, sau 8 tuần 38 bệnh nhân giảm được từ 80 đến 100% tình trạng mụn.
  • Liều lượng tối ưu kẽm trị mụn trứng cá chưa được thiết lập. Tuy nhiên một thí nghiệm trị mụn cho thấy hiệu quả giảm đáng kể mụn ngoài da, khi uống 30-45mg kẽm mỗi ngày. (4)

Nguyên tố kẽm tồn tạo ở nhiều dạng khác nhau, với nồng độ kẽm nguyên chất khác nhau. Kẽm ô xít có nồng độ kẽm cao nhất, ở mức 80%. Giới hạn an toàn uống kẽm ở dưới 40mg mỗi ngày, vì vậy trước khi sử dụng không vượt quá liều lượng đó, trừ khi được giám sát bởi bác sĩ chuyên khoa. Uống quá nhiều kẽm có thể gây tác dụng phụ, bao gồm đau dạ dày, kích thích ruột.

TÓM LƯỢC:
Những người gặp vấn đề về mụn trên da mặt, thường có lượng kẽm trong máu thấp hơn so với người có làn da lán mịn. Một số nghiên cứu cho thấy uống kẽm giúp giảm đáng kể tình trạng mụn trứng cá.

 

3.MẬT ONG VÀ QUẾ

Mật ong và quế là bài thuốc dân gian trị nhiều bệnh, như đau xương khớp, mỡ máu cao, bệnh tim mạch và có hiệu quả điều trị mụn. Mật ong và quế chứa hợp chất chống viêm, kháng khuẩn, đây là 2 yếu tố hình thành nên mụn trứng cá trên da.

Chất chống oxy hóa trong mặt nạ mật ong quế, có hiệu quả giảm mụn nhanh hơn so với dùng thuốc chứa benzoyl peroxide và retinoids (5). Chất chống oxy hóa trong mật ong là vitamin B3, axit béo linolenic (omega-6) và natri ascorbyl phosphate (ASP – Một dẫn suất của vitamin C).

Cách làm mặt nạ mật ong quế:

  • Trộn 2 muỗng canh mật ong và 1 muỗng cà phê bột quế, thành hỗn hợp sệt
  • Rửa mặt sạch với nước ấm
  • Thoa đều mặt nạ mật ong quế lên mặt, để yên từ 10 đến 15 phút
  • Rửa mặt lại với nước lạnh, và lau khô

TÓM LƯỢC:
Mật ong và quế có đặc tính giảm viêm, chống oxy hóa, và kháng khuẩn. Bởi vì vậy, chúng có lợi cho quá trình điều trị da mụn trứng cá.

*Benzoyl peroxide và retinoids là thành phần trong thuốc, thường dùng để điều trị mụn.

4.TINH DẦU TRÀM

Dầu tràm được triết xuất từ lá cây tràm gió, có nguồn gốc từ Úc. Tinh dầu tràm nổi tiếng với khả năng chống khuẩn, giảm sưng viêm ngoài da. Một nghiên cứu cho thấy, tinh dầu tràm 5% có khả năng trị mun trứng cá hiệu quả (6). Khi so sánh với benzoyl peroxide, 5% tinh dầu tràm không hoạt động nhanh chóng bằng. Tuy nhiên nó cũng giảm đáng kể mụn trứng cá sau 3 tháng sử dụng.

Điểm nổi bậc của tinh đầu tràm là khả năng lành tính với da. Khi sử dụng ít gặp tác dụng phụ như khô da, kích ứng, nóng rát so với benzoyl peroxide.

Hướng dẫn sử dụng:

  • Trộn 1 phần dầu tràm cùng 9 phần nước tinh khiết
  • Nhúng miếng bông gòn vào hỗn hợp, thoa đều lên vùng mặt bị mụn
  • Thoa kem dưỡng ẩm nếu muốn
  • Lặp lại từ 1 đến 2 lần mỗi ngày

Vì nguồn gốc chiếc xuất tự nhiên, khi dùng dầu tràm trị mụn cần thời gian dài. Nếu da bị mụn trầm trọng, dùng 3-4 giọt dầu tràm trà vào sữa rửa mặt và dùng mỗi ngày.

TÓM LƯỢC:
Dầu tràm có đặc tính chống khuẩn và kháng viêm mạnh mẽ. Thoa tinh dầu tràm lên da, được chứng minh giúp giảm mụn trứng cá nhanh chóng.

 

5.TRÀ XANH

Làm đẹp với lá trà xanh được nhiều phái đẹp ưu thích, bởi đặc tính chống oxy hóa mạnh mẽ và khả năng tăng cường sức khỏe. Lá trà xanh là nguyên liệu tự nhiên, khá lành tính cho làn da mụn và da nhạy cảm. Chưa có nghiên cứu chứng minh hiệu quả tuyệt đối uống lá trà xanh trị mụn, tuy nhiên bôi trực tiếp lên da đã được chứng minh là có ích.

Trị mụn bằng lá trà xanh hiệu quả có thể là do thành phần Flavonoid và Tannin (7). Hợp chất tự nhiên giúp chống vi khuẩn và giảm viêm, nguyên nhân chính hình thành nên mụn trứng cá. Trà xanh còn chứa hợp chất Epigallocatechin-3-gallate (EGCG). Hợp chất có khả năng giảm tuyến nhờn trên da, chống viêm, và khả năng ức chế quá trình phát triển của khuẩn mụn P.acnes trên làn da dễ mụn.

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, trong chiếc xuất trà xanh 2%-3%, có tác dụng giảm đáng kể bã nhờn và mụn nhọt. Bạn có thể mua sản phẩm kem, lotions chứa tinh chất trà xanh. Hoặc cũng có thể làm mặt nạ trà xanh tại nhà.

Hướng dẫn làm mặt nạ trà xanh

  • Ninh lá trà xanh trong nước sôi trong 5 phút
  • Để nguội nước trà xanh
  • Dùng bông gòn thấm nước trà xanh, thoa lên vùng da mặt bị mụn trứng cá
  • Để khô, sau đó rửa sạch với nước và lau khô

Bạn có thể cho nước trà xanh vào chai, dùng làm xịt khoán cấp ẩm cho da mụn. Ngoài ra, bạn có thể trộn cùng với mật ong, để làm mặt nạ dưỡng da mụn tại nhà. Mặt dù không có nghiên cứu nào chứng minh việc uống trà xanh giúp điều trị mụn. Tuy nhiên uống trà xanh giúp giảm lượng đường trong máu, góp phần giảm quá trình hình thành mụn trứng cá trên da.

TÓM LƯỢC:
Lá trà xanh tươi sở hữu nhiều chất chống oxy hóa, giúp kháng khuẩn và giảm viêm. Dùng lá trà xanh được chứng minh về hiệu quả trong điều trị mụn trứng cá và làm đẹp.

 

6.NHA ĐAM

Nha đam là cây nhiệt đới, với ruột là một loại gel trong suốt, mọng nước. Gel nha đam là thành phần chính, được dùng trong các loại lotion, kem, thuốc mỡ, và xà phòng. Nó được sử dụng để điều trị trầy xước, phát ban, bỏng, và một số bệnh lý ngoài da khác. Khi thoa gel nha đam lên da, giúp chữa lành và chống viêm nhiễm.

Thành phần nha đam chứa axit salicylic và lưu huỳnh. Hai hợp chất tự nhiên trong lô hội, có tác dụng kháng viêm và trị mụn nhanh chóng (8) (9). Một số nghiên cứu đã chứng minh hiệu quả trị mụn của axit salicylic và lưu huỳnh trên da mụn. Ngoài trị mụn, nha đam còn nhiều lợi ích trong việc cấp ẩm, giảm thâm và chống lão hóa da.

Hướng dẫn làm mặt nạ nha đam

  • Dùng 3 lá nha đam, tách loại vỏ và gạo lấy phần gel
  • Nghiền nát phần gel, thoa lên vùng da mặt như kem dưỡng ẩm
  • Thực hiện 1-2 lần mỗi ngày, hoặc dùng khi nào bạn muốn

Bạn có thể mua gel nha đam từ cửa hàng, tuy nhiên lưu ý thành phần của sản phẩm.

TÓM LƯỢC:
Khi thoa lên da, gel nha đam có thể giúp làm lành vết thương, điều trị bỏng và chống viêm da. Nha đam còn tác dụng trị mụn trứng cá trên da, nhưng cần nghiên cứu cụ thể về thời gian và tác dụng.

 

7.DẦU CÁ

Một trong các nghiên cứu khoa học về trị mụn, có đề cập đến cách dùng dầu cá. Dầu cá có thành phần chính là axit béo Omega-3, có nhiều lợi ích cho sức khỏe. Bạn có thể dùng cho chế độ ăn kiêng giảm cân của mình với chế độ dinh dưỡng phù hợp.

Dầu cá chứa 2 loại axit béo là: eicosapentaenoic (EPA) và docosahexaenoic (DHA). EPA là axit béo giúp điều tiết và kiểm soát quá trình sản xuất dầu nhờn trên da, một trong các nguyên nhân gây mụn trứng cá. Nồng độ EPA và DHA cao, làm giảm ảnh hưởng yếu tố gây viêm da (10). Dưỡng da bằng dầu cá, không chỉ giúp hạn chế nguy cơ xuất hiện mụn, còn giúp chống lại các gốc tự do gây lão hóa.

Theo khuyến nghị cụ thể của các tổ chức y tế, mỗi ngày người trưởng thành nên tiêu thụ tối thiểu 250mg đến 500mg EPA và DHA. Bạn cũng có thể hấp thụ EPA và DHA tự nhiên, thông qua thực đơn dinh dưỡng có các thực phẩm sau: cá hồi, cá mòi, cá cơm, quả óc chó, hạt chia và hạt lanh.

TÓM LƯỢC:
Dầu cá chứa axit béo omega-3 EPA và DHA. Bổ sung dầu cá giúp giảm mụn trứng cá hiệu quả.

 

8.TẨY TẾ BÀO CHẾT

Tế bào chết làm tắt nghẽn lỗ chân lông, vì vậy tẩy tế bào chết giúp da khô thoáng và giảm mụn. Bạn có thể tẩy tế bào chết trị mụn tại nhà, bằng cách chà mặt với bàn chải, hoặc dùng sản phẩm tẩy tế bào chết hóa học.

Tẩy tế bào chết giúp loại bỏ tế bào da, vi khuẩn làm tắt nghẽn lỗ chân lông. Giúp da thông thoáng hơn và hạn chế hình thành mụn trứng cá. Phương pháp này được xem là hiệu quả hơn các phương pháp tự nhiên khác, bởi tác động sâu hơn nhờ loại bỏ lớp sừng cứng đầu.

Trong một nghiên cứu trên 25 tình nguyện viên điều trị mụn bằng công nghệ tẩy tế bào chết mài da siêu vi điểm (microdermabrasion) (11). 96% Người tham gia liệu trình, hài lòng về hiệu quả mà công nghệ mài da siêu vi điểm mang lại. Vùng da mụn trứng cá được cải thiện, và hạn chế quá trình hình thành sẹo sau mụn. Ngoài dùng máy mài da siêu vi điểm, bạn có thể mua sản phẩm tế bào chết trên mạng, hoặc tiện lợi hơn là dùng được hoặc muối tẩy tế bào chết tại nhà.

Cách tẩy tế bào chết trị mụn tại nhà

  • Trộn đường (hoặc muối) với dầu dừa
  • Thoa hỗn hợp lên da mặt
  • Massage hỗn hợp khắp vùng mặt để tẩy tế bào chết
  • Rửa sạch mặt cùng nước lạnh và lau khô
  • Thực hiện mỗi ngày 1 lần, giúp làn da sạch mụn và sáng khỏe

TÓM LƯỢC:
Tẩy tế bào chết là quá trình loại bỏ lớp sừng trên da. Phương pháp này còn hạn chế quá trình hình thành sẹo sau mụn, vết thâm sạm trên da. Nhưng cần nghiên cứu thêm về thời gian hiệu quả cụ thể, trong điều trị mụn trứng cá.

 

9.KIÊNG ĐƯỜNG

Chế độ ăn kiêng trị mụn vẫn còn gây tranh cãi trong nhiều năm trở lại đây. Nhiều bằng chứng về chế độ ăn uống ảnh hưởng đến mụn như đường huyết. Thực phẩm có chỉ số đường huyết cao (High-GI) được cho là tăng khả năng hoạt động của bã nhờn trên da (12). Ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hình thành mụn và tăng mức độ viêm nhiễm.

Thực phẩm giàu đường bao gồm bánh mì, nước ngọt, bánh ngọt, kẹo, ngũ cốc có đường và thực phẩm chế biến sẵn. Thực phẩm ít đường như trái cây, rau, các loại đậu, hoặc ngũ cốc nguyên hạt. Trong 1 báo cáo nghiên cứu trên 43 người sử dụng chế độ ăn kiêng với lượng đường thấp. Sau 12 tuần, những người này được đánh giá cả thiện đáng kể về tình trạng mụn trứng cá trên da. Theo 1 nghiên cứu trên 31 người thử nghiệm khác, cũng cho kết quả tương tự.

Các nghiên cứu này cho thấy, chế độ ăn ít đường giúp người bị mụn cải thiện đáng kể tình trạng da của mình. Tuy nhiên, cần thêm nhiều nghiên cứu để chứng minh hiệu quả của phương pháp này.

TÓM LƯỢC:
Thực phẩm giàu đường làm tăng sản xuất bã nhờn trên da, góp phần gây mụn trứng cá. Cần nhiều nghiên cứu hơn, để xác định chế độ ăn ít đường có thể giúp điều trị và ngăn ngừa mụn trứng cá hiệu quả hay không.

 

10. HẠN CHẾ SỮA

Sữa bò và chế phẩm từ sữa bò chứa nhiều chất tăng trọng. Ảnh hưởng quá trình sản xuất hormone, gây dậy thì sớm, thay đổi nội tiết tố và làm tăng mụn trứng cá (13). Hai nghiên cứu lớn trên những người dùng sữa bò và chế phẩm từ sữa thường xuyên, làm tăng mức độ mụn trứng cá trên mặt.

Tuy nhiên, trong 2 báo cáo nghiên cứu trên. Hầu hết người tham gia tự báo cáo kết quả, mà không phải nghiên cứu chính thức. Vì vậy cần thêm bằng chứng cụ thể về tác động của sữa tươi, và chế phẩm từ sữa đối với quá trình phát triển của mụn trứng cá.

TÓM LƯỢC:
Một số nghiên cứu đã tìm thấy mối liên quan giữa việc uống sữa tươi, và dùng chế phẩm từ sữa với quá trình hình thành mụn. Hạn chế tiêu thụ sữa và chế phẩm từ sữa, giúp giảm sự xuất hiện mụn trứng cá. 

 

11.GIẢM STRESS

Stress (căng thẳng) kích thích quá trình tăng sản xuất tuyến nhờn, và tăng cường viêm da. Làm cho tình trạng mụn trứng cá trên da trở nên tồi tệ hơn (14).

Trên thực tế, nhiều nghiên cứu đã chỉ ra sự căng thẳng tỉ lệ thuận cùng tình trạng mụn trứng cá trên da. Tình trạng căng thẳng làm khả năng miễn dịch của cơ thể, chậm quá trình làm lành vết thương đến 40%. Đồng nghĩ với việc giảm tốc độ hồi phụ của da đang bị tổn thương do khuẩn mụn.

Một số nghiên cứu lâm sàn, đã chỉ ra phương pháp giảm căng thẳng đem lại hiệu quả cải thiện tình trạng da mụn trứng cá. Phương pháp này chưa được công bố chính thức, và đang trong quá trình nghiên cứu thêm.

Cách để giảm stress hiệu quả

  • Ngủ nhiều hơn
  • Tham gia vào các hoạt động ngoài trời
  • Luyện tập yoga
  • Hít thở sâu

TÓM LƯỢC:
Hormone được giải phóng trong thời gian stress, làm cho làn da mụn trứng cá trở nên tồi tệ hơn. Giảm căng thẳng giúp cải thiện tình trạng mụn trên da.

 

12.TẬP THỂ THAO

Thể dục thể thao đều đặng thúc đẩy quá trình vận động tế bào, và trao đổi chất. Máu được tăng cường trao đổi, giúp nuôi dưỡng tế bào da, ngăn ngừa và thúc đẩy quá trình phục hồi da tổn thương do mụn.

Tập thể dục góp phần chính trong việc điều chỉnh hormone (15). Giúp giảm căng thẳng, lo lắng, đây là 2 yếu tố có thể tăng cường quá trình phát triển của mụn trứng cá (16). Người trưởng thành nên tập thể dục 30 phút mỗi ngày, với tần suất từ 3-5 lần mỗi tuần. Các bài tập phù hợp là đi bộ đường dài, chạy bộ, leo núi và nâng tạ.

TÓM LƯỢC:
Tập thể dục thúc đẩy lưu thông máu khỏe mạnh, điều chỉnh hormone và giúp giảm căng thẳng.

 

Mụn trứng cá là vấn đề phổ biến trong xã hội. May mắn thay, nhiều phương pháp tự nhiên có thể hiệu quả trong qua trình điều trị. Các biên pháp khắc phục tại nhà được liệt kê trong bài viết có thể không hiệu quả với tất cả mọi người, nhưng đáng để bạn thử. Bạn có thể tham khảo ý kiến của bác sĩ da liễu, nếu bạn gặp tình trạng mụn trứng cá nghiêm trọng.

 

Chú thích

  1. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24265031
  2. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3888247/
  3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25811473
  4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11586012
  5. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7657446
  6. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17314442
  7. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17584048
  8. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1535287
  9. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15303787
  10. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10617994
  11. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11298700
  12. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/22327146
  13. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21916275
  14. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9828880
  15. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15831061
  16. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1470658/